តើប្រាសាទអង្គរវត្ត ព្រះរាជវង្សកម្ពុជា និងប្រជាជនធម្មតាកាលពី១៥០ឆ្នាំមុនមានសភាពយ៉ាងណា? ឥឡូវនេះ សាធារណជនអាចស្វែងយល់កាន់តែជិតស្និទ្ធអំពីកម្ពុជាកាលពីជាងមួយសតវត្សរ៍មុន តាមរយៈរូបថតប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏កម្រមួយក្រុម។
យោងតាមអ្នករៀបចំមហោស្រពរូបថតភ្នំពេញឆ្នាំ២០២៦ ពិព័រណ៍ «រូបភាពកម្ពុជានៅសតវត្សទី១៩» ប្រព្រឹត្តទៅពីថ្ងៃទី២២ ខែតុលា ដល់ថ្ងៃទី២២ ខែវិច្ឆិកា នៅមជ្ឈមណ្ឌល Bophana រាជធានីភ្នំពេញ ដោយដាក់តាំងបង្ហាញរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រដែលថតដោយអ្នកថតរូបជនជាតិបារាំង Émile Gsell ក្នុងទសវត្សរ៍១៨៦០ និង១៨៧០។
Gsell គឺជាអ្នកថតរូបម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកថតរូបដំបូងៗដែលបានកត់ត្រាទិដ្ឋភាពកម្ពុជា។ ស្នាដៃរបស់លោករួមមានប្រាសាទអង្គរវត្ត សមាជិកព្រះរាជវង្ស អ្នករបាំប្រពៃណី តន្ត្រីករ និងប្រជាជនធម្មតា ដែលបង្ហាញពីជីវិតសង្គម សម្លៀកបំពាក់ និងលក្ខណៈវប្បធម៌នាសម័យនោះ។
ក្នុងចំណោមនោះ រូបថតប្រាសាទអង្គរវត្តមួយចំនួនត្រូវបានថតនៅប្រហែលឆ្នាំ១៨៧០។ ក្រោយរយៈពេលជាង១៥០ឆ្នាំ រូបភាពដ៏កម្រទាំងនេះមិនត្រឹមតែរក្សាទុករូបរាងរបស់ប្រាសាទនាសម័យមុនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាឯកសារសំខាន់សម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌កម្ពុជាផងដែរ។
ពិព័រណ៍នេះជាសកម្មភាពមួយក្នុងមហោស្រពរូបថតភ្នំពេញលើកទី១៧។ មហោស្រពឆ្នាំនេះប្រារព្ធឡើងក្រោមប្រធានបទ «រស់នៅក្នុងពិភពលោក» ដោយមានពិព័រណ៍រូបថត ការបង្ហាញបាឋកថា និងសកម្មភាពផ្លាស់ប្តូរនៅតាមទីតាំងវប្បធម៌ជាច្រើនក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។
តាមរយៈរូបថតចាស់ទាំងនេះ អ្នកទស្សនាអាចវិលត្រឡប់ទៅរកអតីតកាល ស្វែងយល់ឡើងវិញអំពីកម្ពុជានៅសតវត្សទី១៩ និងស្គាល់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ដ៏មានលក្ខណៈពិសេសរបស់ប្រទេសនេះ។
